Steeds meer start-ups, gevestigde bedrijven en overheidsinstanties werken aan innovatie in de zorg. Zo telt de website zorginnovatie.nl inmiddels 674 geregistreerde initiatieven, uiteenlopend van drempelhulp tot algoritmes voor automatische herkenning van radiologische beelden. Ook de overheid reageert. Zo hanteert De Nationale Zorg Autoriteit (NZA) voor zorginnovaties experimentele regels en de organisatie ZonMW subsidieert deze innovaties. Maar er zijn ook sceptici. Want wat is de impact van vernieuwing op de mens? En draait het nog wel om de mens?

Tekst: Bob Verhagen

Innovaties in de zorg zijn er in vele soorten en maten. Zo zijn er zuiver technische innovaties, waarbij een nieuwe techniek leidt tot een nieuwe oplossing zoals een medicijn. Ook organisatorisch kan er worden geïnnoveerd, bijvoorbeeld door reorganisatie naar zelfsturing in teams. In de zorg zien we momenteel vooral productinnovaties, vaak op IT gebied.

Dat er een vraag is naar innovaties in de zorg is duidelijk. De zorgkosten stijgen nog steeds flink (naar verwachting volgend jaar met 3,5%) door onder meer de toenemende vergrijzing en de groei van het aantal chronische patiënten. Van zorginnovaties wordt verwacht dat ze de stijging in zorgkosten kunnen doen afnemen of zelfs volledig keren. Of een innovatie dit waar kan maken zal per geval moeten blijken.

Ook zorgontvangers zelf verwachten vernieuwing. Ze nemen hun ervaringen uit andere industrieën –Bol.Com en Coolblue bezorgen alles binnen 24 uur en Thuisbezorgd bezorgt het avondeten binnen 30 minuten aan de deur– mee naar de zorg.

Doordat 62% van de zorgkosten (2014) aan personeel wordt uitgegeven –de zorg is mens-intensief– is het niet vreemd dat zorgpersoneel geraakt wordt. Daarmee kunnen vernieuwingen ook onderdeel zijn van de oplossing voor het al langer sluimerend personeelstekort.

Voor de ontvanger van zorg betekent het vaak een verbetering. Patiënten worden volgens de Amerikaanse cardioloog Eric Topol van oudsher weggehouden van kennis en beslissingen rondom hun eigen gezondheidszorg. Maar met het eigen medisch dossier op de iPhone heeft de zorgontvanger meer inzicht en zeggenschap over zijn behandeling. Deze keuzevrijheid maakt het voor iedereen mogelijk de best passende vorm van zorg te kiezen. Ook in de zorg wordt de klant koning.

‘Ook zorgontvangers zelf verwachten vernieuwing. Ze nemen hun ervaringen uit andere industrieën mee naar de zorg’

Een mooi voorbeeld is de monitoring van patiënten op afstand. Het inzicht in de eigen gezondheid leidt tot grote afnames in –veelal spoedeisende– ziekenhuisbezoeken (voorbeeld: 44% minder opnames voor patiënten met hartfalen) en soms (maar niet altijd) ook tot een daling van zorgkosten. Ook geven gebruikers aan meer controle te ervaren over de eigen gezondheid.

Voor de zorgverlener heeft de patiëntgerichte innovatie andere gevolgen. Iedereen die in de zorg werkt is gemotiveerd om de zorg beter te maken. Er kan echter wel weerstand ontstaan tegen slecht gedragen veranderingen. Het is zaak dat innovaties volgens objectieve criteria getoetst worden, niet te snel gaan en geen onnodig gedoe creëren, bijvoorbeeld door een toename in registratielast of verschuiving van tijd en aandacht van mens naar machine. Niet alleen de patiënt, maar ook de medewerker moet in het achterhoofd worden gehouden. Uiteindelijk zorgt innovatie altijd voor een verandering in activiteiten van een zorgverlener, soms is dat (helaas) nodig. Bij deze verandering moet worden gezocht naar een gezonde balans.

We zullen nog veel meer zorginnovaties gericht op de ontvanger van zorg gaan zien. Zorgontvangers zullen hiervan profiteren en zorgverleners zullen zich moeten aanpassen. En een aanpassing vergt altijd een inspanning.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *